1.2 Pembuangan Bahan Sisa

Sisa yang boleh dan tidak boleh dibuang ke sinki

1. Pelupusan yang betul mencegah kecederaan dan pencemaran.
2. Kumpulkan sisa kimia dalam bekas sesuai sebelum pelupusan oleh pihak berlesen.
3. Kenal pasti sisa, gunakan bekas berlabel dan jangan campurkan sisa berlainan tanpa arahan.
4. Tutup bekas dengan rapat dan cuci tangan selepas mengendalikan sisa.
5. Larutan cair tidak berbahaya dengan pH 5–9 boleh dilupuskan mengikut arahan makmal.
6. Contoh larutan tidak berbahaya ialah larutan glukosa.
7. Larutan garam atau gula cair yang diluluskan makmal juga merupakan contoh.
8. Selepas pelupusan yang dibenarkan, alirkan air mengikut arahan guru.
9. Nilai pH sahaja tidak menentukan keselamatan sesuatu sisa.
10. Jangan buang sisa pepejal ke sinki kerana boleh menyumbat saluran.
11. Jangan buang asid atau alkali dengan pH kurang daripada 5 atau lebih daripada 9 ke sinki.
12. Pelarut organik: Alkohol, benzena, eter, aseton, kloroform dan petroleum memerlukan pelupusan khas.
13. Sisa biologi: Kultur mikrob, tisu dan bangkai haiwan memerlukan pengurusan biobahaya.
14. Bahan toksik: Merkuri, sianida, asbestos dan etidium bromida tidak boleh dibuang ke sinki.
15. Sisa radioaktif: Uranium, iodin-131 dan kobalt-60 memerlukan pelupusan khusus.
16. Bahan meruap: Petrol, formaldehid, bromin dan ammonia boleh menghasilkan wap berbahaya.
17. Logam reaktif: Natrium, litium, kalium dan kalsium boleh bertindak balas dengan air.
18. Logam berat: Plumbum, kadmium dan sebatian logam tertentu boleh mencemarkan air.
19. Minyak, gris, cat dan bahan kimia berbahaya lain perlu dikumpulkan berasingan.

Empat kategori sisa biologi

1. Sisa biologi diuruskan mengikut Prosedur Operasi Standard (POS).
2. Kategori A: Sisa tajam seperti jarum, picagari, kaca dan bilah skalpel.
3. Masukkan sisa A ke dalam bekas khas sisa tajam; jangan autoklaf.
4. Tutup dan serahkan bekas sisa tajam untuk pelupusan apabila mencapai paras ditetapkan, lazimnya dua pertiga penuh.
5. Kategori B: Pepejal tidak tajam seperti sarung tangan, tisu dan medium kultur.
6. Masukkan sisa B ke dalam beg biobahaya dan nyahkontaminasi melalui autoklaf.
7. Nota sumber menggunakan autoklaf pada 121°C, 15 psi dan 20 minit; ikut POS peralatan.
8. Selepas rawatan, simpan sisa B dalam tong biobahaya untuk pelupusan.
9. Kategori C: Bangkai, organ dan tisu haiwan.
10. Balut sisa C dengan bahan penyerap, masukkan ke beg biobahaya dan sejukbekukan.
11. Kategori D: Cecair badan seperti darah dan serum.
12. Autoklaf sisa D sebelum pelupusan mengikut POS makmal.

Kemalangan dan tumpahan

1. Maklumkan guru atau pembantu makmal dengan segera jika berlaku kemalangan.
2. Tumpahan kimia: Jadikan kawasan tumpahan sebagai kawasan larangan.
3. Petugas menggunakan pasir atau bahan penyerap sesuai untuk mengehadkan tumpahan.
4. Kaut bahan yang diserap dan lupuskan mengikut prosedur selamat.
5. Tumpahan merkuri: Jauhkan orang daripada kawasan termometer pecah.
6. Jangan sentuh merkuri atau gunakan penyedut hampagas pada tumpahan.
7. Petugas menggunakan serbuk sulfur mengikut prosedur pengurusan merkuri.
8. Hubungi pihak bomba untuk bantuan pengurusan tumpahan merkuri.
9. Wap merkuri boleh merosakkan sistem saraf, sistem pencernaan dan ginjal.